عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
11
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
و بلرزد . جايى ديگر گفت : الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ اشارت است كه مؤمنان ايشاناند كه در ياد اللَّه دلهاشان بياسايد و آرميده گردد ، آن نشان مبتديان است و اين وصف الحال منتهيان ، بنده در بدايت روش خويش پيوسته ميگريد و مىزارد و مىنالد چندان از بيم فراق بگريد كه نداء أَلَّا تَخافُوا بسر وى رسد . از بيم فراق بروح وصال باز آيد ، در آن مقام بياسايد و بنازد و دلش بيارامد ، اينست كه ميگويد جل جلاله : - تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ . و گفتهاند : وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وصف مريد است ، تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ نعت مراد است . وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ اهل شريعت را شعار است . تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ ارباب حقيقت را دثار است . وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ مقام روندگان است . تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ نشان ربودگان است . رونده در راه شريعت باميد نعمت بر مقام خدمت ، ربوده بر بساط حقيقت نواختهء قربت و زلفت بار از ولى نعمت . الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ، در آيت پيش لختى اعمال بر شمرد ، چون تقوى و وجل و توكل . آن گه درين آيت ، اعمال ظاهر چون نماز و زكات در ان پيوست ، آن از امارات حقيقت است و اين از شرائط شريعت ، تا بدانى كه هر دو درهم پيوسته و درهم بسته ، حقيقت بىشريعت به كار نيست ، و شريعت بىحقيقت راست نيست . چون هر دو بهم جمع گشت انگه . أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا ، اى - صدقوا صدقاً و حقّوا حقاً . مؤمنان بحقيقت ايشاناند كه هم در شريعت درستاند هم در حقيقت ، پس اقامت شريعت را لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ و صدق حقيقت را ، وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ هو رزق الاسرار بما يكون استقلالها به من المكاشفات و المواصلات ، و گفتهاند حقايق عبوديت و منازلات و مكاشفات حقيقت ، در وجود خصلتها است كه در اين آيت بر شمرد و هو التعظيم للذكر و الوجل عند السماع و لاظهار الزيادة عليهم عند تلاوته ، و حقيقة التوكل على اللَّه و القيام بشروط العبودية على حد الوفاء ، فاذ كملت اوصافهم صاروا محققين بالايمان ، و قيل أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا اى - حقاً انه سبقت لهم من اللَّه الحسنى فصار لهم عند ربهم طوبى و زلفى و حسنى . قوله وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ ، از روى اشارت ميگويد :